Με αφορμή το σοκαριστικό περιστατικό του χαμού των δύο κοριτσιών, η αυτοχειρία του σήμερα αποτελεί ένα ζήτημα πολυπαραγοντικό. Ζούμε σε μια εποχή όπου η ύλη, οι στόχοι και οι επιδόσεις επικυρώνουν την επιτυχία. Ωστόσο, η ίδια η ζωή δείχνει πως η προσπάθεια είναι σημαντικότερη από το αποτέλεσμα. Κι αυτό γιατί έτσι μόνο μπορεί το άτομο να χτίσει ψυχική ανθεκτικότητα. Κανείς μας δεν είναι παντοδύναμος.
Όταν δύο κορίτσια αποφασίζουν από κοινού να δώσουν τέλος στη ζωή τους, το θέμα δεν είναι απλά κοινωνικό-πολιτικό ή ζήτημα παιδείας. Αφορά, κυρίως, την ίδια την οικογένεια.
Η πρόκληση της γονεϊκότητας και η συναισθηματική ασφάλεια
Η γονεϊκότητα σήμερα δεν είναι κάτι απλό. Πώς μπορεί ο γονιός να «διαβάσει» τα κρυφά συναισθήματα; Τί γίνεται με όσα βιώνονται αλλά δεν ακούγονται μέσα σε ένα σπίτι;
Είναι σημαντικό η εστίαση να μη δίνεται στην ύλη και τις επιτυχίες, αλλά στην ασφάλεια. Η ασφάλεια είναι εκείνη που θα κάνει τον έφηβο να μιλήσει. Χρειαζόμαστε:
- Ανοιχτή επικοινωνία.
- Χώρο για συναισθηματικό μοίρασμα.
- Ήρεμη και ουσιαστική παρουσία των γονέων.
Όταν οι γονείς είναι παρόντες, όταν υπάρχει ηρεμία και χώρος, τότε θα μπορέσει και το παιδί να αναγνωρίσει τί του συμβαίνει και να ζητήσει βοήθεια.
Γιατί συμβαίνει ο αυτοτραυματισμός εφήβων;
Όταν το σώμα αλλάζει, αλλάζει και το συναίσθημα. Γι’ αυτό και η εφηβεία είναι μία εξαιρετικά προκλητική περίοδος. Σήμερα, 1 στους 5 εφήβους αυτοτραυματίζεται. Ο αυτοτραυματισμός εφήβων αποτελεί μια συμπεριφορά υψηλού κινδύνου. Λειτουργεί ως μια μη λειτουργική στρατηγική συναισθηματικής αυτορρύθμισης και, κυρίως, ως ένα «καμπανάκι» ότι κάτι δεν πάει καλά. Δεν είναι ο πόνος εκείνος που θα με κάνει να νιώσω καλύτερα μπροστά σε οποιοδήποτε άγχος, απόρριψη ή αποτυχία.
Τα προειδοποιητικά σημάδια που πρέπει να προσέξετε
Η προσοχή στα σημάδια καθίσταται απαραίτητη για κάθε γονέα. Παρατηρήστε έγκαιρα αλλαγές όπως:
- Κοινωνική απομόνωση και μοναχικότητα.
- Έντονη ενασχόληση με τα social media χωρίς παρακολούθηση.
- Bullying και έκθεση σε βία.
- Πρόσβαση σε όπλα, φάρμακα ή μέσα αυτοκτονίας.
- Βίωση σημαντικών απωλειών.
- Ζητήματα ταυτότητας φύλου.
- Ύποπτες λεκτικές αναφορές.
- Απότομες αλλαγές στον ύπνο και τη διατροφή.
Πώς να διαχειριστείτε την κατάσταση ως γονέας
Οι γονείς δεν είναι ανάγκη να υπερπαρέχουν υλικά αγαθά. Αρκεί να μην ξεχνούν τη συναισθηματική τους παρουσία. Η ενεργητική ακρόαση χωρίς κριτική, καθώς και η προσπάθεια μείωσης της αυτοεπίκρισης του παιδιού, είναι καθοριστικής σημασίας.
Ο κοινός χρόνος χωρίς πίεση και ανακρίσεις, αλλά με ενθάρρυνση για αληθινή και ασφαλή έκφραση συναισθημάτων, είναι το κλειδί. Μην ξεχνάτε το βασικό μήνυμα προς όλους: Υγιείς Γονείς = Υγιή Παιδιά.
Η πρόληψη ξεκινά από τη σύνδεση
Το να ζητάω βοήθεια ποτέ δεν ήταν αδυναμία. Για να προλάβουμε κάτι, θα πρέπει πρώτα να αντέξουμε να το δούμε, να το πούμε και έπειτα να αναζητήσουμε τη λύση του. Πίσω από κάθε αυτοτραυματισμό εφήβων, υπάρχει ένα παιδί που προσπαθεί απεγνωσμένα να ακουστεί. Η πρόληψη ξεκινά από τη σύνδεση και την έγκαιρη αναζήτηση ειδικής βοήθειας.
Στο τέλος, άλλωστε, το άκαμπτο είναι αυτό που σπάει και το εύκαμπτο αυτό που επιβιώνει. Κάθε παιδί που υποφέρει, χρειάζεται έναν ενήλικα που θα μπορέσει να δει πίσω από τη σιωπή του…
Τζάννε Βάνα Κλινικός Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια (CBT-E / DBT)
Πηγή: Απόσπασμα από την εκπομπή Θέσεις και απόψεις με τον Βασίλη Κοντογουλίδη στο Δημοτικό Ραδιόφωνο Θεσσαλονίκης