Παιδίατρος – Διδάκτωρ Παιδονευρολογίας ΑΠΘ
Ιδρύτρια της ΠΡ.Υ.Π.ΕΦ. – Προαγωγή Υγείας Παιδιού και Εφήβου
Η πρόληψη ξεκινά πριν εμφανιστεί το πρόβλημα
Στην καθημερινή παιδιατρική πράξη, αλλά και μέσα από τις πολύπλευρες δράσεις της ΠΡ.Υ.Π.ΕΦ., ακούω συχνά τους γονείς να εκφράζουν έντονους προβληματισμούς. Πολλές μητέρες και πατέρες αναρωτιούνται αν είναι νωρίς για μια αξιολόγηση ή αν το παιδί θα ξεπεράσει τη δυσκολία καθώς μεγαλώνει. Επιπλέον, αρκετοί θεωρούν ότι το μικρό τους είναι απλώς πιο ζωηρό συγκριτικά με τα άλλα παιδιά της ηλικίας του.
Ωστόσο, η παρατεταμένη αναμονή αποτελεί τον μεγαλύτερο εχθρό και αντίπαλο του ίδιου του παιδιού. Για τον λόγο αυτό, οφείλουμε να κατανοήσουμε ότι η πρόληψη δεν περιορίζεται μόνο στους απαραίτητους εμβολιασμούς ή στην απλή αποφυγή μιας σωματικής ασθένειας. Αντίθετα, η ολοκληρωμένη φροντίδα περιλαμβάνει την έγκαιρη αναγνώριση κάθε αναπτυξιακής, μαθησιακής και συμπεριφορικής δυσκολίας, ώστε το παιδί να λαμβάνει την κατάλληλη υποστήριξη ακριβώς τη στιγμή που τη χρειάζεται. Αναμφίβολα, κάθε παιδί έχει το αναφαίρετο δικαίωμα να αναπτύξει πλήρως το προσωπικό του δυναμικό.
Η έγκαιρη αναγνώριση προστατεύει και δεν βάζει ταμπέλες
Παρά τα σαφή οφέλη, ένας από τους μεγαλύτερους φόβους των γονέων αφορά το ενδεχόμενο μήπως μια εξειδικευμένη αξιολόγηση «στιγματίσει» μόνιμα το παιδί τους. Στην πραγματικότητα, όμως, συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο, καθώς η έγκαιρη διάγνωση λειτουργεί ως ασπίδα προστασίας. Συγκεκριμένα, η επιστημονική παρέμβαση:
- ✔ Θωρακίζει και προστατεύει την αυτοεκτίμηση του παιδιού.
- ✔ Μειώνει δραστικά τις πιθανότητες για σχολική αποτυχία.
- ✔ Αποτρέπει την εμφάνιση δευτερογενών προβλημάτων συμπεριφοράς.
- ✔ Διευκολύνει την ουσιαστική συνεργασία ανάμεσα στην οικογένεια και το σχολείο.
- ✔ Αξιοποιεί στο έπακρο τη νευροπλαστικότητα του εγκεφάλου κατά τα πρώτα έτη της ζωής.
Επομένως, η διαδικασία αυτή δεν τοποθετεί περιοριστικές ετικέτες, αλλά, αντίθετα, ανοίγει νέους φωτεινούς δρόμους για το μέλλον του μαθητή.
Πότε πρέπει να αναζητήσετε εξειδικευμένη αξιολόγηση;
Βέβαια, γνωρίζουμε καλά ότι κάθε παιδί ακολουθεί τον δικό του, μοναδικό ρυθμό ανάπτυξης. Παρόλα αυτά, υπάρχουν ορισμένα σαφή σημάδια και καμπανάκια κινδύνου που απαιτούν την άμεση προσοχή μας.
Όσον αφορά την προσχολική ηλικία, οι γονείς πρέπει να παρατηρούν ενδείξεις όπως η καθυστέρηση στην ανάπτυξη του λόγου, η δυσκολία στην κατανόηση απλών οδηγιών και το περιορισμένο λεξιλόγιο. Παράλληλα, η διάσπαση της προσοχής, οι δυσκολίες στην κοινωνική αλληλεπίδραση με συνομηλίκους, καθώς και τα ελλείμματα στη φωνολογική επίγνωση αποτελούν σοβαρούς λόγους ανησυχίας.
Από την άλλη πλευρά, κατά τη σχολική ηλικία, οι προκλήσεις διαφοροποιούνται σημαντικά. Σε αυτή τη φάση, οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς εντοπίζουν συχνά την αργή ανάγνωση, τις επίμονες ορθογραφικές δυσκολίες και τα εμπόδια στη γραπτή έκφραση ή τα μαθηματικά. Επιπλέον, η αδυναμία οργάνωσης, η χαμηλή αυτοεκτίμηση, η συστηματική αποφυγή της μελτης, καθώς και η ολοκληρωτική σχολική άρνηση χρήζουν άμεσης διερεύνησης. Φυσικά, κανένα από τα παραπάνω συμπτώματα δεν αποτελεί από μόνο του αυτόματη διάγνωση, αλλά συνιστά μια ισχυρή αφορμή για να συμβουλευτεί η οικογένεια τον παιδίατρο.
Οι μαθησιακές δυσκολίες δεν αποτελούν δείγμα τεμπελιάς
Δυστυχώς, για πολλά χρόνια η κοινωνία χαρακτήριζε άδικα αυτά τα παιδιά ως «τεμπέληδες», «αδιάφορους» ή «απρόσεκτους». Σήμερα, όμως, η επιστήμη καταρρίπτει αυτούς τους μύθους και αποδεικνύει ότι οι ειδικές μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν νευροαναπτυξιακές διαταραχές. Οι καταστάσεις αυτές δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με το επίπεδο της νοημοσύνης του ατόμου.
Μάλιστα, αξίζει να τονίσουμε ότι πολλά παιδιά με δυσλεξία ή άλλες μαθησιακές προκλήσεις διαθέτουν εξαιρετικά ανεπτυγμένη δημιουργικότητα, πλούσια φαντασία, οξυδερκή κριτική σκέψη και ιδιαίτερες δεξιότητες που εκπλήσσουν θετικά. Συνεπώς, όταν μιλάμε για μαθησιακές δυσκολίες και πρόληψη, αναφερόμαστε στην ανάδειξη αυτών ακριβώς των κρυμμένων ταλέντων.
Συμπεριφορικές διαταραχές: Μήπως κρύβουν ένα παιδί που υποφέρει;
Σε αυτό το σημείο, πρέπει να εξετάσουμε τι κρύβεται πίσω από μια έντονη ή προβληματική συμπεριφορά. Πολλές φορές, η επιθετικότητα ή η απομόνωση αποτελούν απλώς την επιφάνεια μιας βαθύτερης δυσκολίας που δεν έχουμε ακόμη αναγνωρίσει.
Ένα παιδί μπορεί να δείχνει ανήσυχο, αφηρημένο, παρορμητικό ή παντελώς αδιάφορο. Αντί όμως να του βάλουμε μια εύκολη ετικέτα, οφείλουμε να αναζητήσουμε την πραγματική αιτία. Τις περισσότερες φορές, η συμπεριφορά αυτή εκφράζει μια μη διαγνωσμένη μαθησιακή δυσκολία ή μια Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής – Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ). Η ΔΕΠ-Υ επηρεάζει άμεσα τη συγκέντρωση, την οργάνωση, τη διαχείριση του χρόνου, τη μνήμη εργασίας και τις κοινωνικές σχέσεις. Παρόλα αυτά, με την κατάλληλη και έγκαιρη υποστήριξη, τα παιδιά αυτά επιτυγχάνουν εξαιρετική εξέλιξη.
Η δύναμη της διεπιστημονικής συνεργασίας
Για να πετύχουμε όμως το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα, χρειαζόμαστε τη συντονισμένη δράση πολλών ειδικών. Η αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων δεν αποτελεί έργο ενός μόνο ανθρώπου, αλλά απαιτεί τη στενή συνεργασία μεταξύ του παιδιάτρου, της οικογένειας, των εκπαιδευτικών, των λογοθεραπευτών, των εργοθεραπευτών και των παιδοψυχολόγων.
Παράλληλα με τις θεραπείες, η ψυχολογική στήριξη παίζει καθοριστικό ρόλο. Όταν ένα παιδί ακούει συνεχώς αρνητικές επικρίσεις, κινδυνεύει να αποδεχτεί την αποτυχία. Αντίθετα, όταν εισπράττει αποδοχή, εμπιστοσύνη and ενθάρρυνση, αρχίζει να πιστεύει στις δικές του δυνάμεις. Η αγάπη και η επιστημονική καθοδήγηση αποτελούν τη μεγαλύτερη θεραπεία.
Μια απαραίτητη κοινωνική επένδυση για το μέλλον
Συμπερασματικά, ως παιδίατρος αλλά και ως μητέρα, πιστεύω βαθιά ότι κάθε παιδί που βοηθάμε έγκαιρα αποτελεί μια σπουδαία επένδυση για ολόκληρη την κοινωνία μας. Το ζήτημα «μαθησιακές δυσκολίες και πρόληψη» δεν αφορά αποκλειστικά τους τοίχους ενός σχολείου. Αντίθετα, αγγίζει άμεσα τη δημόσια υγεία, την κοινωνική συνοχή και τη μελλοντική επαγγελματική πορεία των νέων μας.
Αυτή ακριβώς την αποστολή υπηρετεί με συνέπεια η ΠΡ.Υ.Π.ΕΦ. (Προαγωγή Υγείας Παιδιού και Εφήβου). Στόχος μας είναι να μεταφέρουμε την έγκυρη επιστημονική γνώση έξω από τα στενά όρια των συνεδρίων και να τη φέρουμε μέσα στις τοπικές κοινωνίες, στους γονείς και στους εκπαιδευτικούς.
Προς αυτή την κατεύθυνση, η πρόσφατη ενημερωτική εκδήλωση που διοργάνωσε στις 10 Ιουνίου 2026 η 5η Δημοτική Κοινότητα του Δήμου Θεσσαλονίκης με την «Ορθογνωσία Το Ευ Του Λόγου» της Σταυρούλας Θεοχαρίδου, αποδεικνύει έμπρακτα τη σημασία αυτής της προσπάθειας. Κατά τη διάρκεια της ομιλίας, αναλύσαμε διεξοδικά όλες τις σύγχρονες επιστημονικές εξελίξεις γύρω από την πρώιμη διάγνωση και αναδείξαμε τον καθοριστικό ρόλο της συλλογικής δράσης. Η θερμή ανταπόκριση του κοινού επιβεβαιώνει ότι η έγκαιρη παρέμβαση αποτελεί κοινή ανάγκη όλων μας. Ας δεσμευτούμε, λοιπόν, όλοι μαζί για μια σύγχρονη κοινωνία όπου κανένα παιδί δεν θα μένει πίσω.
Αντιδήμαρχος οικογένειας , παιδικής μέριμνας και εποπτείας κοινωνικών ιδρυμάτων
📺 Ψηφιακό & Εκπαιδευτικό Υλικό Εκδήλωσης
Στους παρακάτω συνδέσμους, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να παρακολουθήσουν και να μελετήσουν το υλικό της ομιλίας:
- 📰 Τηλεοπτικό Ρεπορτάζ: Δείτε το σχετικό αφιέρωμα του σταθμού TV100.
- 📑 Παρουσίαση Εκδήλωσης: Μπορείτε να δείτε τις διαφάνειες της εισήγησης.
Επιμέλεια κειμένου: Μαριάνθη Καρυπίδου Νοσηλεύτρια | Επιστημονική πηγή: Όλγα Τζέτζη Παιδίατρος