Ένα συγκλονιστικό περιστατικό από τη Βενεζουέλα συγκινεί την παγκόσμια κοινότητα, καθώς μια μητέρα κράτησε τα παιδιά της στη ζωή θηλάζοντάς τα κάτω από συνθήκες ακραίας κρίσης. Με αφορμή αυτό το γεγονός, η παιδίατρος Όλγα Τζέτζη μίλησε στο Ράδιο Θεσσαλονίκη RThess για την ανεκτίμητη αξία του θηλασμού. Η γιατρός παρουσίασε τον θηλασμό ως μια πράξη ζωής, πρόληψης και δημόσιας υγείας.
Ακούστε επίσης τη σχετική τηλεφωνική συνέντευξη της Δρ. Όλγας Τζέτζη στην εκπομπή «Ο Μεν και η Δε» (ΕΡΤ3 102FM):
Αυτό το τραγικό περιστατικό δεν πρέπει να αποτελέσει απλώς μια εφήμερη ιστορία μητρικής αυτοθυσίας. Αντίθετα, το γεγονός αυτό οφείλει να μας οδηγήσει σε έναν βαθύτερο και ουσιαστικό προβληματισμό. Επιπλέον, πρέπει να κατανοήσουμε ότι το μητρικό γάλα προσφέρει κάτι πολύ περισσότερο από απλή τροφή. Συγκεκριμένα, ο θηλασμός χαρίζει ανοσία, ασφάλεια, συναισθηματικό δεσμό και απόλυτη προστασία. Κατά συνέπεια, σε συνθήκες ακραίας κρίσης, η διαδικασία αυτή μετατρέπεται σε έναν πραγματικό παράγοντα επιβίωσης για τα βρέφη.
Η σημασία του μητρικού γάλακτος σε ανθρωπιστικές κρίσεις
Οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν συχνά φυσικές καταστροφές, πολέμους, ακραία φτώχεια και βίαιες μετακινήσεις πληθυσμών. Σε αυτές τις δύσκολες περιόδους, οι οικογένειες στερούνται την πρόσβαση σε καθαρό νερό και ασφαλή τροφή. Για τον λόγο αυτό, το μητρικό γάλα αποτελεί την πιο ασφαλή, άμεσα διαθέσιμη και πολύτιμη πηγή διατροφής για το βρέφος. Καθώς το γάλα της μητέρας δεν χρειάζεται αποστείρωση, προστατεύει το παιδί από μολύνσεις. Επίσης, η παραγωγή του δεν εξαρτάται από την ύπαρξη καθαρών δικτύων ύδρευσης. Παράλληλα, η μητέρα μεταφέρει στο παιδί πολύτιμους προστατευτικούς παράγοντες, οι οποίοι ενισχύουν άμεσα την άμυνα του παιδικού οργανισμού.
Παρόμοια διδάγματα προσφέρει και η εμπειρία των επιστημόνων από τη Νότια Μαδαγασκάρη. Η ανθρωπιστική κρίση εκεί ανέδειξε με τον πιο άμεσο τρόπο ότι η επιβίωση ενός παιδιού δεν αποτελεί ένα θεωρητικό ζήτημα. Αντιθέτως, η ζωή του εξαρτάται από την άμεση πρόσβαση σε καθαρό νερό, επαρκή διατροφή, εμβολιασμούς και βασική ιατρική φροντίδα. Μέσα από την ανθρωπιστική δράση «φροντίΖΩ τα παιδιά της Νότιας Μαδαγασκάρης», οι εθελοντές ανέδειξαν την υποστήριξη των μητέρων ως τον βασικό άξονα προστασίας της παιδικής υγείας. Επομένως, σε κοινότητες όπου ο υποσιτισμός και η φτώχεια απειλούν καθημερινά τα παιδιά, η πρόληψη αποτελεί τη μοναδική αποτελεσματική πράξη ζωής.
«Ο θηλασμός δεν είναι απλώς μια ατομική επιλογή. Αποτελεί έναν ισχυρό κρίκο σε μια μεγάλη αλυσίδα δημόσιας υγείας που περιλαμβάνει τη μητέρα, το παιδί, την οικογένεια, την κοινότητα και το σύστημα υγείας.»
Μάλιστα, στο σχετικό οδοιπορικό που ακολουθεί, αποτυπώνεται η ζωντανή μαρτυρία και η εμπειρία της παιδιάτρου από την αποστολή.
Δημιουργώντας δίκτυα υποστήριξης για τη μητέρα
Ωστόσο, το κοινωνικό μήνυμα πρέπει να παραμείνει απολύτως ξεκάθαρο προς όλους. Δεν ηρωοποιούμε τη μητέρα που παλεύει αβοήθητη και μόνη της. Ομοίως, δεν ζητούμε από τις γυναίκες να υπομένουν τις κακουχίες σιωπηλά. Για τον λόγο αυτό, δεν μετατρέπουμε τον θηλασμό σε ένα πεδίο ψυχολογικής πίεσης ή ενοχής. Αντίθετα, η πολιτεία οφείλει να δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες, ώστε κάθε μητέρα που επιθυμεί να θηλάσει να ολοκληρώνει την προσπάθειά της με ασφάλεια, έγκυρη ενημέρωση, σταθερή στήριξη και απόλυτο σεβασμό.
Στην πραγματικότητα, ο θηλασμός απαιτεί μια οργανωμένη ομάδα. Για να πετύχει αυτή η προσπάθεια, η έγκυρη ενημέρωση πρέπει να ξεκινά ήδη από την περίοδο της εγκυμοσύνης. Επιπρόσθετα, τα μαιευτήρια οφείλουν να παρέχουν ουσιαστική υποστήριξη, ενώ οι μαίες και οι παιδίατροι πρέπει να καθοδηγούν τη νέα μητέρα σε κάθε της βήμα. Φυσικά, η οικογένεια οφείλει να δείχνει αποδοχή, ενώ το εργασιακό περιβάλλον πρέπει να εφαρμόζει πολιτικές που προστατεύουν έμπρακτα τη μητρότητα. Συμπερασματικά, δεν αρκεί να λέμε απλώς σε μια μητέρα τη λέξη «θήλασε», αλλά πρέπει να της προσφέρουμε τις κατάλληλες συνθήκες για να το επιτύχει.
Ακριβώς αυτή την ανάγκη ανέδειξα στο editorial μου στο επιστημονικό περιοδικό Acta Scientific Women’s Health, με τίτλο “Prioritizing Breastfeeding – Building Sustainable Support Systems”. Στο κείμενο αυτό εξηγώ ότι πρέπει να βλέπουμε τον θηλασμό όχι μόνο ως μια βιολογική πράξη, αλλά ως ένα κρίσιμο ζήτημα υγείας, ισότητας, βιωσιμότητας και κοινωνικής υποστήριξης. Από τα οργανωμένα νοσοκομεία της Ελλάδας μέχρι τα απομακρυσμένα χωριά της Μαδαγασκάρης, το μήνυμα παραμένει κοινό: στηρίζουμε έμπρακτα τη μητέρα, προστατεύουμε αποτελεσματικά το παιδί και προάγουμε την υγεία.
Για τον λόγο αυτό, η ΠΡ.Υ.Π.ΕΦ. (Προαγωγή Υγείας Παιδιού και Εφήβου) αναδεικνύει τον θηλασμό ως έναν από τους βασικούς άξονες πρόληψης και αγωγής υγείας. Η σωστή προαγωγή της υγείας ξεκινά από την πρώτη αγκαλιά, από την πρώτη ώρα της ζωής, καθώς και από τη συνολική φροντίδα της μητέρας και του βρέφους. Ο θηλασμός προσφέρει τροφή, στοργή, σύνδεση, ανθεκτικότητα και επιβίωση. Πάνω από όλα όμως, αποτελεί ένα θεμελιώδες δικαίωμα που χρειάζεται αυστηρή προστασία.
Καμία μητέρα δεν πρέπει να μένει μόνη της, διότι η συστηματική στήριξη της μητέρας σημαίνει θωράκιση της δημόσιας υγείας.
Παράλληλα, στην ενημερωτική εκπομπή του Κωνσταντίνου Λουτζιούδη στο FM 100 που πραγματοποιήθηκε το 2024, η παιδίατρος Όλγα Τζέτζη παρουσιάζει αναλυτικά την ανθρωπιστική αποστολή «φροντίΖΩ τα παιδιά της Νότιας Μαδαγασκάρης».
