Γράφει η Όλγα Τζέτζη Παιδίατρος – Επιστημονική συνεργάτιδα της iasis NGO
Το 43ο Ετήσιο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Παιδιατρικών Λοιμώξεων (ESPID 2026) έστειλε ένα ξεκάθαρο μήνυμα στην παγκόσμια κοινότητα. Η επιτυχία των εμβολίων δεν εξαρτάται πλέον μόνο από τα εντυπωσιακά επιτεύγματα στα εργαστήρια. Αντίθετα, η δημόσια υγεία κρίνεται πλέον από την εμπιστοσύνη των κοινωνιών προς την επιστήμη, τους θεσμούς και τους επαγγελματίες υγείας.
Οι επιστήμονες παρουσίασαν στο συνέδριο σπουδαίες εξελίξεις, όπως οι πλατφόρμες mRNA και τα νέα εμβόλια για τη φυματίωση και την ελονοσία. Ωστόσο, οι σύνεδροι τόνισαν ότι τα αποτελεσματικά εμβόλια δεν αρκούν από μόνα τους. Η πανδημία άφησε πίσω της αυξημένη παραπληροφόρηση και πόλωση, με αποτέλεσμα η εμβολιαστική πολιτική να βρίσκεται σήμερα στο σημείο τομής επιστήμης, κοινωνίας και πολιτικής.
Η διστακτικότητα δεν είναι εχθρός, είναι ανάγκη για διάλογο
Σύμφωνα με τα δεδομένα του ESPID 2026, οι περισσότεροι άνθρωποι που εκφράζουν επιφυλάξεις δεν ανήκουν στο σκληρό αντιεμβολιαστικό κίνημα. Πρόκειται κυρίως για νέους γονείς που νιώθουν χαμένοι μέσα στον τεράστιο όγκο πληροφοριών του διαδικτύου και των social media.
Το σταθερό εύρημα του συνεδρίου: Ο παιδίατρος και ο οικογενειακός γιατρός παραμένουν η πιο αξιόπιστη πηγή πληροφόρησης. Η δική μας σύσταση επηρεάζει καθοριστικά την τελική απόφαση των γονέων.
Ωστόσο, πολλοί συνάδελφοι δηλώνουν ότι χρειάζονται καλύτερη εκπαίδευση στις δεξιότητες επικοινωνίας. Η σύγχρονη πρόληψη απαιτεί από εμάς να μιλάμε με σαφήνεια, διαφάνεια και ενσυναίσθηση, χωρίς δογματισμούς.
RSV: Το μεγάλο «τεστ ωριμότητας» για την ισότιμη πρόληψη
Αυτή ακριβώς η ανάγκη για εμπιστοσύνη και πρόσβαση αποτυπώνεται και στην πρόσφατη μελέτη του The Lancet Global Health (2025) για τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV). Ο RSV αποτελεί την κύρια αιτία αναπνευστικής νόσου σε βρέφη παγκοσμίως, προκαλώντας πάνω από 100.000 θανάτους ετησίως. Σχεδόν όλοι αυτοί οι θάνατοι (97%) συμβαίνουν σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.
Ευτυχώς, η επιστήμη μάς προσφέρει πλέον δύο πανίσχυρα όπλα:
- Το εμβόλιο RSVpreF για τις εγκύους.
- Τα μονοκλωνικά αντισώματα μακράς δράσης (nirsevimab, clesrovimab) για τα νεογνά.
Η χώρα μας ενσωμάτωσε πρόσφατα το nirsevimab στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών. Αυτή η εξέλιξη δεν αποτελεί μια «θεραπεία πολυτελείας», αλλά μια σπουδαία επένδυση ζωής για τα ευάλωτα βρέφη. Παράλληλα, διεθνείς οργανισμοί όπως η Gavi χρηματοδοτούν προγράμματα ώστε αυτά τα σκευάσματα να φτάσουν και στις πιο φτωχές χώρες του πλανήτη.
👉 Διαβάστε περισσότερα για τον δρόμο προς την ισότιμη πρόληψη της RSV λοίμωξης εδώ
Από τη θεωρία στην πράξη: Οι κοινές μνήμες από τη Μαδαγασκάρη
Η ανισότητα και οι οικονομικοί παράγοντες αποτελούν τη μεγαλύτερη απειλή για την παγκόσμια αποτελεσματικότητα των εμβολιασμών (Slide από το ESPID 2026).
Για πολλούς από εμάς, η ανισότητα στην πρόσβαση στην πρόληψη αποτελεί ένα στατιστικό δεδομένο ή μια επιστημονική συζήτηση σε μια οθόνη συνεδρίου, όπως αυτή που βλέπουμε παραπάνω. Για όσους όμως βρεθήκαμε στο πεδίο, η ανισότητα αποκτά πρόσωπο, όνομα και βλέμμα.
Η δημοσίευση του Lancet, σε συνδυασμό με τα μηνύματα του ESPID 2026, φέρνει στο μυαλό έντονες αναμνήσεις. Τον Αύγουστο του 2024, η ιατρική ομάδα της ανθρωπιστικής αποστολής «φροντίΖΩ τα παιδιά της Νότιας Μαδαγασκάρης» βρέθηκε στην πόλη Τολιάρα.
Εκεί, κατά τη διάρκεια του τοπικού χειμώνα, οι γιατροί εξετάσαμε δεκάδες βρέφη με βαριά βρογχιολίτιδα – πολύ πιθανόν λόγω του ιού RSV. Σε ένα απομονωμένο χωριό, όπου χρησιμοποιούσαμε έναν ιερό ναό ως προσωρινό ιατρείο, χρειάστηκε να επιστρατευτεί κάθε μέσο. Χορηγήσαμε εισπνεόμενα φάρμακα στα παιδιά, χρησιμοποιώντας ακόμη και ένα απλό πλαστικό ποτηράκι ως αυτοσχέδιο aerochamber.
Όταν ζητήθηκε από τις μητέρες μέσω των διερμηνέων να φέρουν τα παιδιά για επανεξέταση την επόμενη μέρα στην κλινική της πόλης, υπήρχαν έντονες αμφιβολίες για το αν θα τα καταφέρναμε. Οι γυναίκες έπρεπε να περπατήσουν τεράστιες αποστάσεις μέσα στον ήλιο, έχοντας τα μωρά στην αγκαλιά τους. Σε σχετική ερώτηση προς τον Θεοφιλέστατο για το αν θα έρχονταν τελικά, εκείνος απάντησε χαρακτηριστικά:
«Όλα εξαρτώνται από το τι θα πει ο μάγος του χωριού που τις συμβουλεύει…»
Προς μεγάλη έκπληξη και συγκίνηση όλων των μελών της αποστολής, την επόμενη ημέρα οι μητέρες έφεραν όλα τα παιδιά στην κλινική. Αυτές οι γυναίκες ξεπέρασαν τα φυσικά εμπόδια και τις βαθιά ριζωμένες παραδόσεις τους, επειδή μέσα σε λίγες ώρες χτίστηκε μια ειλικρινής σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στην επιστημονική ομάδα και την τοπική κοινότητα.
Το τελικό συμπέρασμα
Για εμάς τους παιδιάτρους, το μήνυμα είναι πιο επίκαιρο από ποτέ. Η επιτυχία των εμβολιασμών δεν στηρίζεται μόνο στην ανοσολογία και στα ξερά δεδομένα των εργαστηρίων. Στηρίζεται εξίσου στην επικοινωνία, στην αξιοπιστία και στην προσωπική σχέση που αναπτύσσουμε με την κάθε οικογένεια.
Είτε εργαζόμαστε σε ένα σύγχρονο ιατρείο στην Ελλάδα είτε προσφέρουμε εθελοντικό έργο σε ένα απομακρυσμένο χωριό στη Μαδαγασκάρη, έχουμε το ίδιο χρέος. Οφείλουμε να υπερασπιζόμαστε την επιστημονική γνώση με ενσυναίσθηση, ώστε να μη μείνει κανένα παιδί πίσω.
Επιμέλεια κειμένου: Μαριάνθη Καρυπίδου Νοσηλεύτρια | Επιστημονική πηγή: Όλγα Τζέτζη Παιδίατρος
Φωτισμένοι άνθρωποι όπως ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Ν. Μαδαγασκάρης κ. Πρόδρομος, αλλά κι εσείς ως φωτισμένοι και ελπιδοφόροι γιατροί, με την αφοσίωση στο έργο σας και με την ευλογία του Θεού κάνετε τον κάθε “μάγο του χωριού που συμβουλεύει…» να φωτίζεται και να ορθοφρονεί!! Κεντρίζετε με ελπίδα τον κόσμο. Ο Θεός μαζί σας!!!!!